|
Taş ustalığı taşın ocaktan çıkarılması, taşın ocaklardan
inşaata getirildikten sonra yontulması, taşın duvar
olarak örülmesi, taşın işlenmesi (üzerine motif ve
çeşitli desenlerin çizilmesi) olmak üzere dört bölümden
oluşmaktadır.
Ahlat halk mimarisinde kullanılan özel taş; “Nemrut Dağı”nın
yanmasıyla oluşan tabii tuğladır. Bu tuğlalar bazı
yerlerde çok yanmış bazı yerlerde az yanmıştır. Çok
yanarak camlaşmış olanlar daha sağlam olduğundan,
kullanım açısından daha çok tercih edilmektedir. Az
yanan tuğlalar yumuşak olduğu için inşaatta
kullanılmaktadır.
Taşın renginin bir kısmı koyu kestane bir kısmı
açık kahverengidir. İçerisinde cam maddeleri
bulunmaktadır. Taşa Sağlamlık kazandıran bu cam
maddeleridir.Bu taşlar Nemrut Dağının etrafındaki
ocaklardan kütük haline çıkartılmaktadır. Yöre halkı bu
taşların getirildikleri yeri; “Şıhkulaklar'ın taş”,
“Kuruçay'ın taş” şeklinde ifade etmektedir. Ev
yapımında; sert ve daha güzel renkli olduğu için
şıhulaklar'ın taşı kullanılmaktadır. Bu taş yörede ve
bilimsel literatürde “Ahlat taşı” olarak
tanımlanmaktadır.
Ahlat taşına benzer taş; Nemrut Dağı'nın Muş tarafından da
çıkartılmaktadır. Ancak Ahlat taşı hem kahverengi
tonlarının güzelliği hem de sağlam oluğu açısından bu
taşla kıyaslanmayacak düzeydedir. Ocakta üst üste
bastırılmış şekilde olan taşlar demir çiviyle istenilen
boyda çivilenerek parçalar halinde çıkartılmaktadır. Bu
işleme “çivileme” denir. Demir çivilerle çıkartılan taş;
kırka kırk, kırka elli veya otuza otuzbeş olarak kütük
halinde getirilerek inşaata dökülür. İnşaatta taş
ustaları onları; gönye, gran, balta tarakla yontarak
kullanıma hazır hale getirir. Günümüzde taşlar
makineyle de yontulmaktadır.
Ahlat usulü bir ev için yaklaşık 3000-4000 tane taş
kullanılmaktadır. Taşlar ocaktan hızardan geçmemiş kütük
halinde metrekare olarak alınmaktadır. Tabanı 100-120 m2
olan bir eve 100 m3 taş gider.
|
